Terug naar hoofdinhoud

Verdieping

Wie zich verder wil verdiepen in de Bandkeramiek vindt hier een groeiend overzicht van publicaties, video's, websites en andere achtergrondinformatie over de eerste boeren van Nederland. Van wetenschappelijke rapporten en boeken tot documentaires, educatieve video's en digitale bronnen: deze pagina brengt kennis uit verschillende organisaties en instellingen samen. Het overzicht wordt de komende jaren verder uitgebreid.

Partners die relevante publicaties of andere bronnen willen delen, kunnen deze aanmelden bij de samenwerking.

Video

Steentijd: Eerste boeren

Klokhuis

Aflevering voor het primair onderwijs, groep 5-8.
7500 jaar geleden trokken er in ons land alleen nog jagers/verzamelaars rond. Maar vanuit midden Europa trekken dan de eerste boeren Limburg binnen. Het zijn de bandkeramiekers. Nienke gaat op bezoek bij deze boeren en ziet dat er een hele nieuwe manier van leven ontstaat.

Het verhaal van Nederland

NTR

Aflevering 1: Jagers en boeren (15.000 v. Chr. – 2000 v. Chr.)

Na de ijstijd krijgt Nederland langzaam zijn huidige vorm. Door klimaatveranderingen moeten de eerste bewoners zich aan hun nieuwe leefomstandigheden aanpassen. In Het verhaal van Nederland volgen we Ava, een jonge jagersvrouw. Haar leven zal radicaal veranderen wanneer ze in aanraking komt met de eerste boerenkolonisten, in het Zuid-Limburgse heuvellandschap. De jagers en boeren zijn onze eerste bewoners maar zijn ze ook onze voorouders?

Bandkeramiek. Kleien en bewerken - Steentijd

Limburg Museum

In opdracht van het Limburgs Museum zijn een aantal videoclips gemaakt om te illustreren wat ze deden en hoe ze dat deden in verschillende momenten van de geschiedenis, bij verschillende culturen. In deze aflevering zie je hoe bandkeramiek werd vervaardigd ten tijde van de gelijknamige cultuur zo'n 3.500 jaar v. Chr.


Publicaties


Diverse publicaties m.b.t. Bandkeramiek

Historisch Centrum Limburg

Een overzicht van publicaties in de Bibliotheek (Historisch Centrum Limburg, te Heerlen (voormalig Rijckheyt)

Bandkeramiek. Een verdraaid fraaie pot

Canon van Nederland

Rond 5.300 voor Christus vestigden de eerste boeren zich in Limburg. Ze verbouwden graan en hielden rundvee. Van deze boeren zijn aardewerkresten gevonden met spiraal- en bandvormige versieringen. Hun tijdperk wordt dan ook aangeduid als de 'Bandkeramische cultuur', oftewel 'Bandkeramiek'.

Elsloo Koolweg revisited.

I.M. van Wijk and L.W.S.W. Amkreutz (eds) - 2022

Science-based perspectives on the burials and grave goods of the Linear Bandkeramik burial ground of Elsloo-Koolweg.

Settlement dynamics on the Cannerberg. Archaeological Research of Bandkeramik and Iron Age settlements.

Ivo van Wijk - 2016

Archeologisch rapport over de opgravingen van de Bandkeramische nederzetting Maastricht-Hoogcanne.

Opgravingen in de bandkeramische nederzetting van Elsloo-Koolweg

Ivo van Wijk & Adé Porreij-Lyklema - 2015

Uitwerking van drie opgravingscampagnes aan de Joannes Riviusstraat en Paulus Potterstraat te Elsloo.

‘Vergeten’ Bandkeramiek

Ivo van Wijk, Luc Amkreutz & Piet van de Velde - 2014

Een Odyssee naar de oudste neolithische bewoning in Nederland

Revolutie in de Steentijd

Ivo van Wijk, Luc Amkreutz & Daan Raemaekers - 2025

Deze publicatie is verschenen ter gelegenheid van de tentoonstelling 'Boven het maaiveld. 25 jaar archeologische vondsten', in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Van oer naar boer

Ivo van Wijk - 2025

Deze publicatie is verschenen ter gelegenheid van de tentoonstelling 'Boven het maaiveld. 25 jaar archeologische vondsten', in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Opgraven langs de Rijksweg A2 te Stein Heidekampweg. Stein-Steinerbos en Geleen-Chemelot

Ivo van Wijk, Lucas Meurkens & Ade Porreij-Lyklema - 2012

Archeologisch rapport over de opgravingen van de Bandkeramische nederzetting Stein-Heidekampweg.

Beek revisited

Ivo van Wijk & Leon van Hoof - 2006

Inventariserend Veld Onderzoek van een bandkeramisch nederzettingsterrein te Beek-Remigiusstraat.

Wonen en begraven op de Caberg van het vroege neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen Inventariserend Veld Onderzoek van een cultuurlandschap te Maastricht-Lanakerveld

Lucas Meurkens & Ivo van Wijk - 2009

Verslag van het onderzoek naar bandkeramische nederzettingen te Maastricht-Caberg.

Terug naar de Bandkeramiek

Ivo van Wijk & Piet van de Velde

Geschiedenis van het onderzoek van de Bandkeramiek in Nederland.


Overige verwijzingen

Collectie Nederland: Musea, Monumenten en Archeologie

Rijksdiens voor het Cultureel Erfgoed

Zoekresultaat Bandkeramiek

Rijksmuseum van oudheden

RMO

Zoekresultaat Bandkeramiek

Podcast duikt in het mysterie van een bijzondere bandkeramische scherf

Verhalen van Limburg

Wat betekent het mysterieuze symbool op een 7.000 jaar oude aardewerkscherf van de Bandkeramiekers? Die vraag staat centraal in een boeiende podcastaflevering waarin archeologen, conservatoren en andere experts op zoek gaan naar de betekenis van dit bijzondere teken uit de tijd van de eerste boeren van onze regio.