Vier gemeenten bundelen krachten
voor het erfgoed van de eerste boeren van Nederland
Officiële lancering Samenwerking Bandkeramiek Zuid-Limburg tijdens Nationale Archeologiedagen
Op zaterdag 20 juni 2026 lanceren de gemeenten Maastricht, Sittard-Geleen, Beek en Stein officieel de Samenwerking Bandkeramiek Zuid-Limburg. Met deze meerjarige samenwerking willen de gemeenten het verhaal van de eerste boeren van Nederland zichtbaar, beleefbaar en toegankelijk maken voor inwoners, bezoekers, onderwijs en toekomstige generaties.
De Bandkeramische cultuur, ook wel Lineaire Bandkeramiek (LBK) genoemd, markeert de overgang van een samenleving van jagers-verzamelaars naar landbouwgemeenschappen. Meer dan 7.000 jaar geleden vestigden deze eerste boeren zich in Zuid-Limburg en legden zij de basis voor een nieuwe manier van leven. Hun sporen zijn nog altijd zichtbaar in de bodem van onze regio en behoren tot de belangrijkste archeologische vondsten van Nederland.
Zuid-Limburg als bakermat van de landbouw
Zuid-Limburg neemt binnen het verhaal van de eerste boeren een bijzondere positie in. De regio vormt de noordwestelijke grens van het Europese verspreidingsgebied van de Bandkeramische cultuur. Op verschillende plekken zijn resten van nederzettingen, grafvelden, aardewerk, werktuigen en bijzondere figurines gevonden die belangrijke inzichten geven in het dagelijks leven van deze eerste landbouwgemeenschappen.
Met de samenwerking willen de vier gemeenten dit unieke erfgoed gezamenlijk onder de aandacht brengen en verbinden aan actuele thema’s zoals identiteit, landschap, educatie, cultuur en toerisme.
Meerjarige samenwerking
De samenwerking richt zich de komende jaren op zes thema’s: onderzoek, communicatie, educatie, beleving, programmering en euregionale samenwerking. Binnen deze pijlers wordt gewerkt aan uiteenlopende projecten die het Bandkeramisch erfgoed zichtbaar en beleefbaar maken voor een breed publiek.
Tot de eerste projecten behoren onder meer:
- de ontwikkeling van een publieksboek over de eerste boeren van Nederland;
- een gezamenlijke website en digitale ontsluiting van het erfgoed;
- informatiepunten in de deelnemende gemeenten;
- educatieve programma’s voor scholen;
- routes langs archeologische vindplaatsen;
- publieksactiviteiten tijdens evenementen;
- murals, landmarks en andere kunstprojecten in de openbare ruimte.
Ontwerpwedstrijd Bandkeramisch Landmark A2
Tijdens de lancering wordt tevens de ontwerpwedstrijd voor het Bandkeramisch Landmark A2 geopend.
Professionele ruimtelijk vormgevers worden uitgenodigd een ontwerp te maken voor een archeologisch landmark langs de A2 bij Urmond. Het ontwerp moet geïnspireerd zijn op bijzondere Bandkeramische figurines die tijdens opgravingen in Stein, Sittard en Geleen zijn gevonden.
Deze rijkversierde keramische beeldjes speelden vermoedelijk een bijzondere rol binnen de eerste landbouwgemeenschappen van Zuid-Limburg. Omdat archeologen vrijwel uitsluitend fragmenten terugvinden, vormt juist de verbeeldingskracht van kunstenaars een belangrijk onderdeel van de ontwerpwedstrijd.
Voor de realisatie van het landmark is een budget beschikbaar van €100.000 exclusief btw. Het winnende ontwerp wordt naar verwachting in 2027 gerealiseerd en zal een nieuwe zichtbare drager worden van het Bandkeramisch verhaal in Zuid-Limburg.
Cultuurcafé Archeologie
Aansluitend op de officiële lancering vindt in MFC De Grous in Stein een openbaar Cultuurcafé Archeologie plaats. Tijdens deze middag nemen verschillende sprekers bezoekers mee in het verhaal van de eerste boeren van Zuid-Limburg en de betekenis van het Bandkeramisch erfgoed voor de regio van vandaag.
Sprekers zijn:
- Marion Aarts
- Wim Hendrix
Marjolein van der Loo
Praktische informatie
Datum: zaterdag 20 juni 2026
Besloten programma: Archeologisch Museum Stein, 12.00 – 13.00 uur
Openbaar programma: Cultuurcafé Archeologie, MFC De Grous, Stein, 13.00 – 17.30 uur
Persvertegenwoordigers zijn van harte welkom bij zowel het besloten als het openbare programma.
Meer informatie over de samenwerking en de ontwerpwedstrijd is vanaf 20 juni beschikbaar via www.bandkeramiek.nl.
Noot voor de redactie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Linda Vonken
Projectleider Samenwerking Bandkeramiek Zuid-Limburg
Gemeente Stein